Czym jest ADHD?
Neurobiologia, trzy typy ADHD i jak naprawdę działa ADHDowy mózg.
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to różnica neurorozwojowa — Twój mózg po prostu działa na innych zasadach.
To nie kwestia charakteru, lenistwa ani złego wychowania — to różnica w sposobie, w jaki mózg reguluje uwagę, impulsy i aktywność.
Neurobiologia — co dzieje się w mózgu?
W ADHD kluczową rolę odgrywają dwa neuroprzekaźniki:
Dopamina
Odpowiada za motywację, nagrodę i zdolność skupienia. W ADHD jej poziom w kluczowych obszarach mózgu jest niższy, co utrudnia "włączenie się" w zadania, które nie są natychmiast nagradzające.
Noradrenalina
Wspiera czujność i regulację uwagi. Jej niedobór sprawia, że mózg z ADHD ma trudności z filtrowaniem bodźców.
Kora przedczołowa — część mózgu odpowiedzialna za planowanie, organizację i kontrolę impulsów — dojrzewa i działa inaczej u osób z ADHD. To dlatego "wiem, co powinienem zrobić, ale nie mogę się do tego zabrać" to tak powszechne doświadczenie.
Trzy typy ADHD
ADHD nie wygląda jednakowo u każdej osoby. Wyróżniamy trzy główne profile:
1. Z przewagą nieuwagi
- Trudności z utrzymaniem skupienia na zadaniach
- Częste gubienie rzeczy
- Problemy z organizacją i planowaniem
- "Odpływanie" myślami w trakcie rozmów
- Zapominanie o codziennych obowiązkach
2. Z przewagą nadaktywności-impulsywności
- Wiercenie się, niemożność usiedzenia na miejscu
- Nadmierne gadanie, przerywanie innym
- Trudności z czekaniem na swoją kolej
- Działanie "na impuls" bez zastanowienia
- Wewnętrzny niepokój i potrzeba ciągłego ruchu
3. Profil mieszany
Najczęstszy — łączy cechy obu powyższych profili.
Ważne
ADHD to spektrum — każda osoba doświadcza go inaczej. Nie ma jednego "typowego" ADHD. Intensywność cech może się zmieniać w zależności od kontekstu, stresu, snu i wielu innych czynników.
💡 ADHD dotyczy ok. 5% dzieci i 2,5% dorosłych na świecie. To jedna z najlepiej zbadanych różnic neurorozwojowych.
ADHD u dorosłych
Przez dekady uważano, że z ADHD się "wyrasta". Dziś wiemy, że u 60-70% osób cechy ADHD utrzymują się w dorosłości — choć często zmieniają swoją formę.
Jak ADHD zmienia się z wiekiem?
- Nadaktywność fizyczna często zamienia się we wewnętrzny niepokój
- Impulsywność może przejawiać się jako impulsywne decyzje finansowe lub zmiana pracy
- Problemy z uwagą często nasilają się wraz z rosnącymi obowiązkami
ADHD u kobiet
Kobiety z ADHD są diagnozowane średnio 10 lat później niż mężczyźni. Częściej mają profil z przewagą nieuwagi (mniej "widoczny") i lepiej maskują swoje trudności ze względu na społeczne oczekiwania.
Kiedy warto szukać diagnozy?
Jeśli rozpoznajesz się w tych opisach i:
Czujesz, że "coś jest nie tak", mimo że "obiektywnie" radzisz sobie w życiu
Masz wrażenie, że wkładasz 200% wysiłku tam, gdzie inni wkładają 50%
Twoje trudności pojawiły się już w dzieciństwie (choć mogły być niezauważone)
Strategie, które kiedyś działały, przestają wystarczać
…warto porozmawiać ze specjalistą. Diagnoza w dorosłości to nie "etykietka" — to klucz do zrozumienia siebie.
💡 Nigdy nie jest za późno na diagnozę. Osoby diagnozowane po 40., 50. a nawet 60. roku życia mówią, że "w końcu wszystko zaczęło mieć sens".
Zrób test na ADHD
Naukowy kwestionariusz ASRS v1.1 WHO. Wynik w kilka minut, całkowicie anonimowo.
Rozpocznij test